ÖTV Muafiyeti ile Araç Alan Engellinin Vefatı

otv-muafiyeti-ile-arac-alan-engellinin-vefati
Son yıllarda özellikle trafik kazaları sonucunda oluşan zararların tazmini konusunda çalışmalarımı arttırdığımda fark ettim ki, ülkemizde engelli vatandaşlarımıza belli şartlar altında tanınan ÖTV muafiyeti ile motorlu araç alımı, cidden hatrı sayılır miktardaymış.
Kimi gerçekten ihtiyaç sebebi ile bu hakkı kullanırken, kimi de maddi durumu yetmediği için motorlu araç alamayan engelli akrabasının bu hakkını kendi için fırsata çevirerek, göreceli lüks araç kullanma derdinde.

Peki, ÖTV muafiyeti ile araç sahibi olan kişi vefat ederse, mirasçıları intikal sırasında ÖTV ödemekle mükellef mi?

Yoksa, onlar da mı ÖTV ödemeden miras yolu ile aracı üstlerine alabilecekler mi?

Özel Tüketim Vergisi Kanunu’na baktığımızda, 15. maddenin (2) numaralı fıkrasının (a) bendine göre, aracın veraset yoluyla intikaline bağlı olarak müştereken bütün mirasçılar adına kayıt ve tescil edilmesi halinde, bu intikal işlemi nedeniyle ÖTV uygulanmamaktadır. Tabi ki, bu da belli şartlar dairesinde olmaktadır. Bu nedenle, ilgili maddenin uygulamasına ilişkin açıklamalarını ve gerekli şartlarını “Özel Tüketim Vergisi (II) Sayılı Liste Uygulama Genel Tebliğinin (IV/G) bölümünde” bulacağız.

Şart 1: Muristen mirasçılara, bahsi geçen araçtan başka bir mal ve/veya hakkın intikal etmesi

Muristen mirasçılara, bahsi geçen araçtan başka bir mal ve/veya hakkın intikal etmesi gerekmektedir. Bu mal ve/veya hakların toplam değerinin tespitinde dikkate alınabilmesi için, murisin ölüm tarihi itibariyle mevcut olması gerekir. Ayrıca, murisin ölümünü müteakip, mirasçılarının tamamının ya da bir kısmının sosyal güvenlik mevzuatı çerçevesinde, ilgili kurum veya kuruluşlardan alacağı maaş, şart koşulan “başka mal ve/veya hak” kapsamında değildir.

Herhangi bir mal ve/veya hakkın “birden fazla mal ve hak” kapsamında değerlendirilebilmesi için söz konusu mal ve/veya hakkın Veraset ve İntikal Vergisi Beyannamesine dahil edilmiş olması gerekmektedir. Aksi halde beyannameye dahil edilmeyenler, “birden fazla mal ve/veya hak” kapsamında değerlendirilmez.

Eğer kalan tek miras, bahsi geçen araç ise, yani başka bir mal ve/veya hakkın intikal etmemiş ise, bu halde, devralan mirasçı açısından “veraset yoluyla intikal” olarak değerlendirilmez. Çünkü aracın miras hisselerinin tek bir mirasçıya devredilmesinin, devralan mirasçı açısından kendi miras hissesine karşılık gelen kısmı hariç olmak üzere “veraset yoluyla intikal” olarak değerlendirilmesi mümkün olmaz. Bu şekilde bir ivaz karşılığında veya ivazsız (bağış, hibe, hediye vb.) olarak gerçekleşen devir işleminde ÖTV aranmaktadır.


Şart 2: Mülkiyet hakkından ivazsız olarak feragatini gösteren belgenin ibrazı

İlk şartta, muristen mirasçılara intikal etmiş olan terekede söz konusu aracın yanı sıra başkaca mal ve/veya hakkın da bulunması gerektiğini belirttik. İkinci şart olarak, kalan bu mal ve haklar arasında olan araç için diğer mirasçıların, araç üzerindeki mülkiyet hakkından ivazsız olarak feragat etmesi ve bunu gösteren belgenin ibrazı gerekmektedir.

Ayrıca, bu kapsamda işlem tesisi için , muristen mirasçılara intikal etmiş olan söz konusu araç dışındaki dışındaki diğer mal ve/veya haklarla ilgili olarak da aynı mirasçı lehine feragat edilmiş olması aranmaz. Ancak, istisna kapsamında iktisap edilen aracın varislere kalan hisselerinin tek bir mirasçıya ivazlı olarak devredilmesi halinde, devralan mirasçının araç üzerindeki kendi mülkiyet hakkına (miras payına) karşılık gelen kısmı hariç olmak üzere bu satış işlemi “veraset yoluyla intikal” olarak değerlendirilmez.

Diğer mirasçıların tek bir mirasçı lehine taĢıtla ilgili mülkiyet haklarından feragatini gösterir belgenin noter onaylı olması yeterlidir.

Şart 3: Terekede yer alan diğer mal ve/veya hakların değerinin, aracın değeri ile mütenasip olması

Bahsi geçen motorlu araç değeri ile miras kalan terekenin toplam değeri orantılı olmalı ve arada araç lehine bir uçurum olmamalıdır. Örneğin, bahsi geçen aracın değeri 90.000 TL iken, terekenin kalan kısmı 20.000 TL ise veya muris ayriyeten geriye 3000-5000 TL tutarında bir banka hesabı bırakmış ise, bu hallerde orantılılıktan bahsedemeyiz.

ÖTV’den istisna olarak ilk iktisabı yapılan araç veraset yoluyla intikali sonrasında varisin de vefatı nedeniyle aracın ikinci kez veraset yoluyla intikalinde de yukarıda yapılan açıklamalar çerçevesinde işlem tesis edilir.

Ayrıca, murisin istisnadan yararlandığı tarihten itibaren 5 yıllık sürenin bitiminden önce, istisnadan yararlanamayan bir kişi veya kuruma aracın mülkiyetini devretmesi halinde, Kanunun (15/2-a) maddesi gereğince, bu devir dolayısıyla adına kayıt ve tescil işlemi yapılandan (istisnadan yararlanamayan kişi veya kurumdan), murisin ilk iktisabındaki matrah üzerinden, alıcı adına kayıt ve tescil tarihindeki orana göre hesaplanacak ÖTV tahsil edilecektir.