Araç Değer Kaybı Tazminatı Nedir? – Araç Değer Kaybı

arac-deger-kaybi-tazminati-nedir
Son zamanlarda bana sorulan en sık konu olan “Araç Değer Kaybı nedir? Araç Değer Kaybı Tazminatı Nedir” konularını detayları ile açıklamaya çalışacağım.
Açıklamaya bir örnek ile başlayalım: Aracınız ile trafikte seyrediyorsunuz yada park halindesiniz. Hiç bir kusurunuz olmadığı halde, bir araç geldi size çarptı. Böyle bir durum haliyle hepimizin canını sıkar. Araç, daha sonra servise bırakılır, mevcut masraflar ya size çarpan kusurlu karşı tarafın Zorunlu Trafik Sigortası’ndan ya da sizin Kasko Sigortası’ndan karşılanır. Onarım sonrasında araç, eski haline getirilmeye çalışılır ama nafile zira hiç bir tamir servisi, aracın üretildiği fabrikadaki kalite standartlarını yakalayamadığı için, aracınız o yeni ve kusursuz eski halini alamaz.

Kazalı aracın piyasa değeri düzer!
Ancak araç onarılsa bile, aracın Tramer kaydına hasar kaydı geçilecek, bu araç artık piyasada hasarlı/kazalı araç olarak bilinecek ve ne kadar aracın hasar görmüş parçaları orijinalleri ile değiştirilse bile, satılmak istendiğinde, bu durum emsallerine göre satısını zorlaştıracak ve aracın piyasa değerinin düşmesine neden olacaktır. Bunun bilincinde olan serbest piyasa da, kaza görmüş araca daha düşük bir değer verir. Bizim hiç bir kusurumuz olmayan böyle bir olayda, araç onarım görse de, artık kaza geçmişi olduğundan, serbest piyasada daha düşük bir bedelden satış görecektir.

Hukuki gerekçe
Araç sahibinin bu konudaki mağduriyetini önlenmesi için, ona borçlar hukukundan kaynaklanan hâksiz fiil hükümleri çerçevesinde “Değer Kaybı Tazminatı” adı altında, hem zarara neden olan kusurlu üçüncü kişiye hem de Yargıtay’ın bir çok kararı gereği sigortaya karşı dava açma hakkı tanınmıştır. Değer kaybının tazmini taleplerinde amaç, kaza sonucu meydana gelen hasar nedeniyle aracın piyasada satılan hasarsız emsallerinden daha düşük bedel ile satıldığında mağdurun uğrayacağı zararı dengeleme için söz konusudur.

Değer Kaybı iki baslık altında incelenebilir:

Teknik Değer Kaybı nedir?
Onarım tekniklerinin yüksek seviyesi nedeniyle teknik değer kaybı tamamen giderilebilen hasarlar için tanımlanabilir. Araç kaza öncesinde olduğu gibi es değer bir teknik duruma getirilemiyor veya iktisadi acıdan eski haline getirilemiyor ise değer Kaybı söz konusu olur.

Ticari Değer Kaybı nedir?
Ticari değer kaybı ortaya çıkan hasardan etkilenen aracın aynı model ve eşdeğer olarak kabul edilen kazasız bir araç karsısında kaybettiği değer kaybı olarak nitelendirilir. Aracın satışa konu olması halinde hasarsız araç ile hasarlı araç arasındaki farkın değer kaybı olduğunu kabul etmek gerekir.

Hasarın giderilme teknikleri ticari değer kaybının azalmasını ya da artmasını etkilemektedir, ancak bu durum alıcının pazar şartlarında gerçekleştirdiği davranışlarına göre şekillenmektedir. Örneğin; hasarlı bir parçanın yenisi ile değişmesi sonucunda oluşacak değer kaybının, hasarın onarılması ile giderilmesi sonucunda oluşacak değer kaybından farklı olacaktır. Ticari değer kaybı için en önemli nedenler pazara göre alıcı davranışları ve onarım kapsamıdır. Değer kaybının değerlendirilmesinde alıcı davranışları üzerinde çok etki yapan yada hiç etki yapmayan faktörler arasına ayrım yapılmalıdır.

Ticari Değer Kaybına konu olan esasları şöyle sıralayabiliriz;
Sözkonusu olan değer kaybı türü ticari değer kaybı ise aracın hasardan önceki durumu dikkate alınmalı, sözkonusu olan teknik değer kaybı ise onarım çalışmalarının tamamlanması sonrasındaki aracın durumunu dikkate alınmalıdır. Bir aracın satıcısının veya alıcısının istekleri ve düşünceleri, yapılacak değer kaybı tespitinde dikkate alınmaz. Aksine mağdur ve sigorta şirketinin kanıtlanabilir argümanlarla aracın değer kaybının olası bir satışta hasarın onarımdan sonra aracın satılma durumuna nasıl etki edeceğinin açıklanmış hali değer kaybını teşkil eder. Değer kaybının tespitinde hasarlı araç ile ilgili olarak, aracın potansiyel bir alıcısının takdiri dikkate alınmalıdır. Bu sebeple farklı değer kaybı hesaplama yöntemleri şartlı olarak kabul edilebilir. Değer kaybı tutarı tespitinde Pazar aktörlerinden araç alım satım işlemlerini ticari olarak gerçekleştiren ve bu isi tam zamanlı meslek olarak yapan Pazar aktörlerinin değerlendirmelerini makul ve mantıklı bir şekilde dikkate alınmalıdır. Neticede değer kaybına konu aracın son kullanıcıya satılmasına konu olan piyasa bedeli değerlendirilmelidir.

Ticari araçlarda farklı olan alıcı davranışları nedeni ile genelde daha düşük kapsamda değer kaybı öngörülür. Değer kaybına konu aracın eski ya da çok yüksek kilometreye sahip olması değer kaybı talebini olumsuz etkiler. Bu durum dikkate alınarak değerlendirme yapılmalıdır.

Araç Değer Kaybından Kimler Sorumludur?
Kaza sonucu aracınızda meydana gelen bu hasar nedeniyle, yaşanan değer kaybından kazaya sebebiyet veren kusurlu aracın trafik poliçesini düzenleyen sigorta şirketi sorumludur ve aracınızda oluşan bu değer kaybını karşılamak zorundadır. Eğer aracın trafik poliçesi mevcut değilse, araç sürücüsü ve ruhsat sahibine karşı, dava açılması gerekmektedir.

Değer Kaybının Tespitinde Azalmaya Neden Olan Faktörler
Değer kaybı tutarı aracın; yası, kilometresi, önceki sahiplerinin sayısı, mevcut durumu, pazarda talep görme oranı, donanımı gibi faktörler, kazadan önceki hasar geçmişi, durumunun tespiti için dikkate alınmaktadır. Değer kaybı tutarının tespiti, araçta oluşan hasar, onarım yöntemi, onarım bedeli hasarın sınıflandırılmasında (ağır hasar, orta hasar, hafif hasar vs.) kazadan sonraki araç durumu için dikkate alınmaktadır.

Değer kaybı tutarı büyük ölçüde aracın kazadan önceki durumu ve kazadan sonraki sınıflandırma durumu etkileri ile belirlenir. Ayrıca piyasada tutulan bir araçta oluşan değer kaybı, piyasada nispeten daha az tutulan araca göre daha az olmaktadır. Önceden kazası olmayan piyasada tutulmayan bir araca, önceden kazası olan ve piyasada tutulan bir araca göre daha yüksek bir değer kaybı tutarı tespit edilmelidir.

Araçtaki değer kaybı nasıl hesaplanır?
Yukarıda açıkladığımız üzere, araçta oluşan değer kaybı, aracın kaza öncesi değeriyle, kaza sonrası değerleri arasındaki değer farkıdır. Araç sahibi, internet üzerinden hizmet veren, araç alım-satım sitelerinden fikir elde edebilir, ancak bu çok da doğru bir fikir vermez. Zira değer kaybı tazminat tespiti, uzmanlık gerektiren bir iştir ve bu işin eksperleri tarafından yapılmalıdır. Kaldı ki, bu zamana kadar edindiğim tecrübelere göre, sigorta şirketlerinin tazmini ile yükümlü tutuldukları değer kaybı miktarı, aracın serbest piyasada kaybettiği değerin her zaman çok altındadır. Kimi zaman bu durum hak sahipleri için hayal kırılkılığı yaratsa da, mevcut hukuki düzenlemeler bu yöndedir.

Aracın piyasa değeri, kaç yaşında olduğu, kaç kilometre yaptığı, yani yıpranma payı, oluşan hasarın özellikleri gibi faktörler de bu hesaplamada büyük rol oynamaktadır. Mevcut rapor bu unsurlar dikkate alınarak, hazırlanacaktır. Bu konuda “Değer Kaybı Dosyaları’nın Unsurları” başlıklı makalemde yeterince bilgi bulabilirsiniz.

Bu nedenle benim tavsiyem, bir sigorta eksperi tarafından yapılacak değerlendirme raporu ile sigorta şirketlerine başvurmaktır. Bu konuda “Ekspertiz Ücretini Kim Ödemelidir?” başlıklı makalemde yeterince bilgi bulabilirsiniz.

Araç değer kaybı tazminatını nasıl talep edersiniz?
Buraya kadar olan süreci tekrar gözden geçirelim.
Bir trafik kazası geçirdik ve kusur karşı tarafta veya %50-%50 paylaştırılmış.
Araçta değer kaybı oluşmuş ve gereken tüm unsurları taşıyor
Buna dair elimizde bir de eksper raporu mevcut.

Araç Değer Kaybı Davası Hangi Mahkemede Açılır? Araç Değer Kaybı Kimden İstenir?

Bundan sonra ne yapıyoruz?
Şimdi bize bir adet başvuru dilekçesi gerekiyor. Blog’ta “Araç Değer Kaybı Dilekçe Örneği” başlıklı makaleden, dilekçe örneğini indiriyoruz ve kendi bilgilerimizle dolduruyoruz.

Hangi sigorta şirketi aleyhine başvuracağimizi da, “Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi” internet sayfasından “Online Kaza Tespit Tutanağı” bölümünden, araç plakası ve ruhsat sahibinin TC numarasını girerek, sorguluyoruz. Burada karşı tarafın kaza sırasında sorumlu olan Trafik sigortası şirketini ve poliçe numarasını öğreniyoruz. (Dikkat, polis tutanakları burada yer almaz!)

En son olarak da, elimizde yer alan, ruhsat, ehliyet, kaza tespit tutanağı vb belgeler ile, karşı taraf zorunlu trafik sigorta şirketine bu belgeleri iadeyi taahhütlü yolluyoruz. Mutlaka iadeyi taahhütlü yollayın, zira bu şekilde, sigorta şirketine ne zaman başvuru yaptığımız ve cevap vermekle yükümlü oldukları yasal 15 günlük sürenin ne zaman dolduğunu bu şekilde bilir ve ispat edebiliriz.

 

Önemli: Sigorta Tahkim Komisyonu’na veya mahkemelere gitmeden evvel, sigorta şirketlerine başvuru, yasal bir zorunluluktur. Bunu yapmadan, Sigorta Tahkim Komisyonu’na veya mahkemelere başvurursanız, başvurunuz RED edilir! Araç Değer Kaybı Nedir, Araç Değer Kaybı Tazminatı Nedir ve Nasıl Alınır,Araç Değer Kaybı Davası Hangi Mahkemede Açılır? Araç Değer Kaybı Kimden İstenir? konularında size detaylı bilgi vermeye çalıştım.